İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNUNA GÖRE RİSK DEĞERLENDİRME FORMU
AMAÇ

Bu çalışma 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği gereği olarak yapılması gereken Risk Değerlendirme çalışmasının Dişhekimi muayenehanesinde yapılmasını kolaylaştırmak amacıyla hazırlanmıştır.

Bu çalışma, Dişhekimleri ve diğer çalışanlarca birlikte yapıldığında muayenehanelerin, Dişhekimleri ve çalışanlar ile hastalar için daha sağlıklı ve güvenli alanlar haline gelmesine katkı sağlayabilecektir.

YÜKÜMLÜLÜK

6331 sayılı Yasa’nın pek çok hükmünün yürürlüğe girmesiyle birlikte çalışanı olan işyerlerinde risklerin belirli aralıklarla değerlendirilmesi ve saptanan risklerin ortadan kaldırılması için gerekli önlemlerin alınması gereklidir.

Dişhekimi muayenehanelerinde sekreter, yardımcı personel ve benzeri herhangi bir çalışan varsa bu yükümlülük de söz konusudur.

Çalışma Bakanlığı tarafından yayınlanan tebliğe göre tehlikeli sınıfta kabul edilen dişhekimi muayenehanelerinin işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlığı hizmeti alma zorunluluğu 1 Temmuz 2013 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar risk değerlendirme belgelerinde anılan kişilerin bulunmasına gerek olmaksızın işveren (ve çalışanlar) tarafından hazırlanması mümkündür.

Hazırlanacak bu form dört yıl süreyle geçerlidir.

Risk değerlendimesine ilişkin formunuzu herhangi bir yere göndermenize gerek yoktur; işyerinde bulundurmanız ve gerektiğinde denetim elemanlarına göstermeniz gereklidir.

YÖNTEM - Denetim Listesi

Tanım:

Denetim Listesi Analizi, önceden saptanmış ölçütlere dayalı sistematik bir değerlendirme yöntemidir.

Temel Özellikler:

  • Denetim listesi sorularındaki eskiye dönük bilgiye dayalı sistematik bir yaklaşımdır.
  • Üst düzey ya da ayrıntılı analizler için kullanılır.
  • Donanım ve insan faktörleri dahil her tür sürece ve sisteme uygulanabilir.
  • Genellikle, denetim listesi sorularını anlayacak düzeyde eğitilmiş kişilerce uygulanır. Çoğunlukla, görüşmeye, belge incelemeye ve alan araştırmasına dayalı olarak yürütülür.
  • Genellikle uygunluk ve uygunsuzluk saptamaları yapan niteliksel listeler üretir. Bu listelerde uygunsuzlukların giderilmesine dönük tavsiyeler de bulunur.
  • Değerlendirmenin kalitesini, denetim listesini hazırlayanın deneyimi ve uygulayanın eğitimi belirler.
  • Denetim Listesi Analiz Evreleri:

    1. İlgilenilen sistemi veya eylemi tanımla: Riskle ilgili hangi bilgiye gereksinim duyduğunu belirle ve açıkça tanımla.
    2. Analizin konusu olan sorunu tanımla: Güvenlik sorunları, çevre faktörleri, ekonomik etmenler gibi analizin içerdiği sorunları belirle.
    3. Sistemi veya eylemi analiz için parçala: Konuyu, konumlar, görevler veya alt sistemler gibi, ana parçalarına ayır. Analiz bu düzeyden başlayacaktır.
    4. Uygun denetim listelerini derle veya hazırla: Analiz kapsamındaki potansiyel sorun türleriyle ilgili önemli konuların veya soruların listesi oluştur. Hazırda kullanışlı bir denetim listesi yoksa, konunun uzmanlarıyla kendi denetim listeni oluşturmaya çalış.
    5. Denetim listesi sorularını yanıtla: Denetim listesi sorularını yanıtlarken işyerinde çalışanlardan oluşan bir ekiple çalış. Uygunsuz gözüken bir sorun riskiyle karşılaştığında, tavsiye geliştirmeye özen göster. Belirlenmiş tavsiyelerin her duruma, ortama göre farklılaşacağını ve standart bir tavsiye olmadığını bil. Tablomuzdaki tavsiyelerin örnek olarak kabul edilmesi gerektiği ve kendi alanınızla ilgili özgün tavsiyeyi oluştur. Hazırlanmasının uygun olacağı belirtilen formlar her işyeri için özel olacağından basit şekilde bunları hazırla.
    6. (Gerekliyse veya kullanışlıysa) sistemi veya eylemi tekrar parçala: Bir bileşenin daha ayrıntılı analizi gerekiyorsa sistemi veya eylemi parçalamaya devam et. Parçalama süreci, artık daha değerli bir bilgi sağlamıyorsa veya daha gelişkin sonuç için organizasyonun denetimini veya etkisini aşıyorsa sonlandırılmalıdır. Genellikle amaç, analiz için gerekli çözüm düzeyini en aza indirmektir.
    7. Sonuçları değerlendir.
    MUAYENEHANE RİSK DEĞERLENDİRME FORMU
    Muayenehanenin Adresi
    Konumu (Katta, Müstakil vs.)
    Bina Özellikleri (Betonarme, Yığma, Ahşap v.b.)
    Değerlendirme Tarihi
    Geçerlilik Tarihi
    1 - GENEL
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 Zemin kayma veya düşmeyi önleyecek şekilde uygun malzeme ile yapılmış yahut kaplanmıştır
    Kayma yaratabilecek etmenler derhal temizlenmeli, sıklıkla kontrol yapılmalıdır
    2 Zeminde çökme, erime vb. deformasyonlar yoktur
    Onarılmalıdır
    3 Aynalar da dahil cam yüzeyler uygun şekilde monte edilmiştir
    Onarılmalıdır
    4 Cam yüzeylerde kırık/çatlak yoktur
    Onarılmalıdır
    5 Merdiven genişlikleri ve basamak yükseklikleri uygundur
    Onarılmalı, mümkün olmuyorsa uyarı konulmalıdır
    6 Merdivenler boyunca tırabzanlar mevcuttur
    Trabzan konulmalıdır
    7 Merdiven basamaklarının yüzeyleri kaymayacak şekildedir
    Basamaklarda kaymayı önleyecek önlem alınmalıdır
    8 Zeminde eşik, basamak ve benzerleri için gerekli uyarı vardır
    Gerekli uyarılar konulmalıdır
    9 Temizlik yapılan alanda kaymayı önlemek için gerekli önlemler alınmaktadır
    Kayma riski bulunduğuna ilişkin uyarıcı işaret konulmalıdır
    10 Depo da dahil tüm alanlar düzenli olarak havalandırılmaktadır
    Düzenli havalandırılmalıdır
    11 Tüm alanlarda yeterli aydınlatma sağlanmış ve aydınlatmalar çalışır halde bulunmaktadır
    Aydınlatma sistemi gözden geçirilmelidir
    2 - ÇALIŞMA ALANI
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 Tüm çalışma alanları temiz ve düzenlidir
    Düzenli temizlik yapılmalıdır
    2 Tuvalet temiz ve sıhhi tutulmaktadır
    Düzenli temizlik yapılmalı, sabun, kağıt havlu ve tuvalet kağıdı bulundurulmalıdır
    3 Dökülen, sıçrayan tüm malzeme veya sıvılar derhal temizlenmektedir
    Sıçrayan ya da dökülen malzemelerin derhal temizlenmesi sağlanmalıdır
    4 İçmek için uygun olmayan tüm su kaynakları varsa bunlar açıkça belirtilmiştir
    Muslukların olduğu yerde, suyun içilmez olduğu görünür şekilde belirtilmelidir
    3 - ELEKTRİK
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 Elektrik hattının kaçak akım rölesi mevcuttur
    Kaçak akım rölesi sisteme eklenmelidir
    2 Elektrik hattı ve elektrikli aletler topraklanmıştır
    Topraklama yapılmalıdır
    3 Uzatma kablosu kullanılmakta ise bunların toprak hattı vardır
    Topraklama yapılmalıdır
    4 Tüm kordon, kablo ve kanal bağlantıları bozulmamış ve emniyetlidir
    Bozulan kısımlar değiştirilmelidir
    5 Kullanılan kablo, alet ve cihazlar takılma ve ve düşmeye sebep olmayacak şekildedir
    Gerekli düzenleme yapılmalıdır
    4 - MAKİNA VE EKİPMANLAR
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 Kompresör varsa, basınç boşaltma vanası ve basınç göstergesi mevcuttur
    Basınç göstergesi ve basınç boşaltma vanası sisteme eklenmelidir
    2 Sıkıştırılmış hava sistemleri kullanılmakta ise bunların emniyet cihazları 3 aylık periyotlarla kontrol edilmektedir
    Düzenli kontrolü sağlanmalıdır
    3 Radyasyon üreten cihazlar uygun bir şekilde siperlenmiş ve kullanılmaktadır
    Uygun siperleme yapılmalıdır
    5 - YANGIN
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 Yangından korunma planı yapılmıştır
    Plan yapılmalıdır
    2 Potansiyel yangın tehlikeleri ve yanma kaynaklarını kontrol altına alabilmek için uygulama ve prosedürler geliştirilmiştir
    Tatbikat yapılmalı ve önleyici prosedürler geliştirilmelidir
    3 Çalışanlar çalıştıkları malzeme ve işlemlerin neden olabileceği yangın tehlikeleri konusunda bilgi sahibidir
    Gerekli eğitim verilmelidir
    4 Uygun sayıda ve türde taşınabilir yangın söndürücü vardır
    Uygun yangın söndürücüler temin edilmelidir
    5 Yangın söndürücüler her an ulaşılabilecek yerlerdedir
    Yangın söndürücüler kolay erişilebilir olmalıdır
    6 Çalışanlar belli aralıklarla yangın söndürücülerin kullanımı ve yangından korunma prosedürleri konusunda bilgilendirilmektedir
    Uygun eğitim verilmelidir
    6 - KİMYASALLAR
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 Çalışılan yerde zararlı maddelerin bir listesi vardır
    Liste temin edilmelidir
    2 Daha az zararlı bir yöntem veya ürün kullanılması dikkate alınmaktadır
    Daha az zararlı madde araştırılmalıdır
    3 Çalışma alanında bulunan kimyasalların Malzeme Güvenlik Bilgi Formları vardır
    MGBF temin edilmelidir
    4 Çalışanlar, çalışma yerinde saklanan veya kullanılan çeşitli kimyasal maddelerin neden olabileceği zararlar ile bunların güvenli bir şekilde kullanımı konusunda bilgilendirmiştir
    Gerekli bilgilerin verildiği eğitim yapılmalıdır
    5 Etiketsiz kimyasal madde bulunmamaktadır
    Bütün kimyasal maddeler kolay çıkmayacak şekilde etiketlenmelidir
    6 Kimyasal madde içeren şişe ve kutular içerdikleri maddeyi açıkça gösterecek şekilde etiketlenmiştir
    Bütün kimyasal maddeler kolay tanınacak şekilde etiketlenmelidir
    7 Zararlı kimyasal maddelerin bulunduğu yerlerde herhangi bir şey yenmemesi gerektiğine ilişkin uyarı bulunmaktadır
    Gerekli uyarı konulmalı, çalışanlar da bu konuda eğitilmelidir
    8 Gerekli yerlerde kişisel koruyucu teçhizat kullanılmaktadır
    Kişisel koruyucu sağlanmalı, çalışanlar da kullanımı konusunda eğitilmelidir
    9 Çalışanlarda (deri kuruluğu, tahriş veya hassaslaşma gibi) herhangi bir deri problemi bulunmamaktadır
    Çalışan tıbbi izleme alınmalı, çalıştığı alanlar ve temas ettiği kimyasallar gözden geçirilmelidir
    7 - ACİL DURUM PLANI
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 Acil durum hareket planı yapılmıştır
    Acil durum planı hazırlayınız
    2 Acil durum kaçış prosedürleri ve yolları çalışanlara iletilmiştir
    Gerekli bilgilendirme yapılmalıdır
    3 Acil durum hareket planı uygun aralıklarla gözden geçirilip düzeltilmektedir
    Periyodik gözden geçirme yapılmalıdır
    4 Çalışanlar herhangi bir acil durumda kurtarma ve tıbbi konularda yapılması gerekenleri bilmektedir
    Gerekli eğitim verilmelidir
    5 Acil durumda gerekli olabilecek telefon numaraları kolaylıkla bulunabilecek yerdedir
    Kolaylıkla bulunabilecek bir yere konulmalıdır
    6 Çalışanlar, maruz kalabilecekleri olumsuz davranışlar (tehdit, hakaret vs.) karşısında nasıl davranacağını bilmektedir
    Çalışanlara bu konularla ilgili eğitim verilmelidir
    8 - İLK YARDIM
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 İşyerine en yakın hastane, klinik veya sağlık kuruluşu bilinmektedir
    Öğrenilmelidir
    2 İlkyardım için gerekli donanım, alet ve cihazlar uygun biçimde mevcuttur
    Temin Edilmelidir
    3 İşyeri yakınında herhangi bir tıbbi hizmet veren sağlık kuruluşu veya ilkyardım birimi yoksa, ilkyardım konusunda bilgili en az bir çalışan bulunmaktadır
    Gerekli eğitim aldırılmalıdır
    4 Acil telefon numaraları uygun yerlere asılmıştır
    Asılmalıdır
    9 - ENFEKSİYON KONTROLÜ
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 CDC-2003 Yönergesine göre “Yazılı enfeksiyon programı” vardır
    Hazırlayınız
    2 Çalışanlar parenteral, solunum ve diğer yollarla bulaşan mikroorganizmalar hakkında bilgi sahibidir
    Gerekli bilgilendirme yapılmalıdır
    3 “El hijyeni”, “Kişisel Koruyucu Donanım”, “Kontakt dermatit ve lateks allerjisi”, “Hasta alet gereçlerinin sterilizasyon işlemleri”, “Çevrenin infeksiyon kontrolü”, “Diş Ünitinin su yolları, biyofilm ve suyun kalitesi”, sterilizasyonun izlenmesi(kontrolü), odaların ve işlemlerin gözlemi konularında çalışanlara eğitim verilmiştir
    Gerekli eğitim verilmelidir
    4 Anestezi iğnelerinin kapatılmasında iğne kapatıcı ya da tek el yöntemi kullanılmakta, işin bitiminde biyolojik tehlike (biohazard) işareti bulunan keskin alet kabına atılmaktadır
    Gerekli eğitim verilmeli, gerekli donanım bulundurulmalıdır
    5 Aşı formu bulunmaktadır
    Temin edilmelidir
    6 "Sterilizasyon cihazları izlem formu", "Diş ünitesi su kalitesi izlem formu", "Enfeksiyon kontol listesi" bulunmaktadır
    Eksik formlar temin edilmelidir
    7 Koruyucu donanıma kolayca ulaşılabilmekte ve “Çift eldiven” kullanılmasının önemi bilinmektedir
    Donanım temin edilmeli, gerekli eğitim verilmelidir
    8 Enfeksiyon içeren atıklar, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’ne uygun olarak, kapanabilir, akmaya dayanıklı, konteynır veya delinmez torbalara konmakta ve üzerlerine gerekli işaretleme yapılmaktadır
    Gerekli araç temin edilmeli, kullanımının zorunlu olduğuna ilişkin olarak çalışanlara eğitim verilmelidir
    9 CDC-2003 Yönergesine göre iş kısıtlaması formu bulunmaktadır
    Form temin edilerek gerektiğinde kullanılmalıdır
    10 Yaralanma protokolüne göre yaralanma temas kaydı tutulmaktadır
    Form temin edilerek gerektiğinde kullanılmalıdır
    11 Yaralanma protokolüne göre her temas sonrası enfeksiyon önleme tedavisi uygulanmaktadır
    Protokole uygun olarak tutum alınmalı ve temasın gerçekleşmesiyle birlikte tedaviye başlanmalıdır
    10 - GÜRÜLTÜ
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 Tedavi sırasında ses seviyesinin kabul edilebilir düzeyde olup olmadığı belirlenmiştir
    Tespit edilmelidir
    2 Aşırı derecede ses seviyelerini azaltmak amacıyla teknik kontrol sağlamak için önlem alınmaktadır
    Gerekli önlemler alınmalıdır
    3 -85 dBA’nın üzerindeki düzeylerde sürekli sese maruz kalan çalışanlar için sağlık koruma eğitimi var ve her yıl tekrarlanmaktadır
    Gerekli sağlık koruması yapılmalıdır
    4 Sürekli ses düzeyinin 85 dBA’dan fazla olduğu alanlarda çalışanların kolaylıkla ulaşabilecekleri yerlerde kulakları koruyucu teçhizat (ses azaltıcı cihazlar) sağlanmıştır
    Gerekli donanım bulundurulmalıdır
    5 Kulak koruyucu kullanıyorsanız çalışanlar bu aletlerin takılması ve uygun kullanımı konusunda bilgilendirilmiştir
    Gerekli bilgilendirme yapılmalıdır
    6 Etkin bir işitme koruma sisteminin uygulanmasını sağlamak için, 85 dBA’nın üzerindeki düzeylerde sürekli sese maruz kalan çalışanlara periyodik olarak duyma kuvvetini ölçme testleri uygulanmaktadır
    Gerekli testler yaptırılmalıdır
    11 - ERGONOMİ
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 Sürekli aynı hareketi yapmayı gerektiren işlerde, düzenli dinlenme molalarının yanı sıra, stresten uzaklaşmayı sağlayacak yeterli dinlenme molaları verilmektedir
    Yeterli dinlenme molaları verilmelidir
    2 Aletler ve diğer malzemeler, işlemin rahat bir pozisyonda yapılabileceği şekilde düzenlenmiş ve yerleştirilmiştir
    Yeniden düzenleme yapılmalıdır
    3 Hekimin tedavi sırasında kullandığı hareketli tabure durduruculudur
    Taburenin otururken kaymasını önleyecek mekanizma eklenmelidir
    4 Tüm mobilyalar vücudun yorulmasını en aza indirecek durumda ayarlanmış, yerleştirilmiş ve düzenlenmiştir
    Uygun bir ayarlama yapılmalıdır
    5 Bilgisayarla çalışanlar, Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik kurallarına uygun koşullara sahiptir
    Gerekli koşullar sağlanmalıdır
    12 - STERİLİZASYON
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 Sterilizasyon koşulları uygun olarak sağlanmıştır
    Gerekli düzenleme yapılmalıdır
    2 Sterilizasyon aşamaları belirlenmiştir ve bu aşamalara uyulmaktadır
    Çalışana bu konuda eğitim verilmelidir
    3 Keskin aletlere her aşamada özel koruyucu eldivenle temas edilmesi sağlanmaktadır
    Yeterli eldiven bulundurulmalı ve çalışana eldiven kullanmanın gerekliliği üzerine eğitim verilmelidir
    13 - KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM ve GİYSİLER
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 Tedavi sırasında sıçrayan parçacık veya aşındırıcı madde riski olan durumda koruyucu gözlük veya maske sağlanmakta ve kullanılmaktadır
    Yeterli ve uygun donanım bulundurulmalı ve çalışanlara bunları kullanmanın gerekliliği üzerine eğitim verilmelidir
    2 Kesilme riski, aşındırıcı sıvı veya kimyasal maddelere karşı koruyucu eldiven, önlük, siper veya diğer teçhizat sağlanmaktadır
    Yeterli ve uygun donanım bulundurulmalı ve çalışanlara bunları kullanmanın gerekliliği üzerine eğitim verilmelidir
    3 Çalışanların günlük giysilerini çıkarıp çalışma giysileri giymeleri gereken durumlarda, günlük giysilerle çalışma giysileri için ayrı dolaplar bulunan temiz bir soyunma odası vardır
    Uygun bir mekan sağlanmalıdır
    14 - KAYITLAR
    # Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
    1 “Ramak kala”lar dahil, ilk yardım gerektiren küçük yaralanmalar ve tüm iş kazaları ile hastalıkları için rapor tutulmaktadır
    Raporlama yapılmalıdır
    2 Tüm çalışanların işe alınmadan önce işe giriş muayenesi yapılmakta ve periyodik olarak tekrarlanmaktadır
    Gerekli sağlık raporları aldırılmalıdır
    3 Çalışanlarla ilgili tıbbi kayıtlar ve çalışanların tehlikeli madde veya zararlı fiziksel ajanlara maruz kalma kayıtları günceldir
    Güncel kayıt tutulmalıdır
    4 Hava basınç tankları gibi araçların kullanma izin ve kayıtları günceldir
    Güncel kayıt tutulmalıdır
    5 Çalışanların güvenlik ve sağlık eğitim kayıtları tutulmaktadır
    Kayıtlar tam olarak tutulmalıdır
    6 Güvenlik denetim ve düzeltme dokümanları saklanmaktadır
    Kayıtlar tam olarak tutulmalıdır
    İşveren veya İşveren Vekili
    Çalışanlar ve Temsilcileri
    Yazdır